Chỉ số IQ (Intelligence Quotient) thường được nhắc đến và hiểu biết rộng rãi hơn so với chỉ số EQ (Emotional Quotient). Do đó, không có gì ngạc nhiên khi xã hội có xu hướng đánh giá cao những người có chỉ số IQ vượt trội hơn là chỉ số EQ. Nhưng tại sao lại có sự thiên lệch như vậy?
Một trong những hiểu lầm phổ biến là chúng ta thường đánh giá quá cao vai trò của IQ trong thành công và hạnh phúc. Nhiều người cho rằng những cá nhân có chỉ số IQ cao sẽ tự động thành công và hạnh phúc hơn những người khác.
Họ cũng thường được kỳ vọng là có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt hơn, ứng xử khéo léo hơn và dễ được lòng người khác hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy IQ – vốn tập trung vào khả năng lý luận và tư duy logic – không liên quan nhiều đến khả năng kiểm soát cảm xúc hay kỹ năng xã giao.
Nhiều nhà khoa học và nghệ sĩ vĩ đại như Sir Isaac Newton – người thiết lập các định luật chuyển động và vạn vật hấp dẫn – hay Wolfgang Amadeus Mozart, nhà soạn nhạc có ảnh hưởng lớn trong nhạc cổ điển châu Âu, tuy sở hữu trí tuệ xuất chúng, lại không dễ gần và thường có đặc điểm tính cách thất thường.
Để đánh giá khả năng kiểm soát cảm xúc và sự hòa hợp trong các mối quan hệ xã hội, các nhà tâm lý học sử dụng chỉ số EQ – một thước đo quan trọng nhưng vẫn thường bị bỏ qua so với IQ.
Chỉ Số EQ Là Gì?
Chỉ số EQ, hay Emotional Quotient, là thước đo khả năng nhận biết, đánh giá và điều chỉnh cảm xúc của bản thân cũng như của người khác. Khả năng này bao gồm hai loại trí tuệ về cảm xúc chính là: trí thông minh đối nhân xử thế (interpersonal intelligence) và trí thông minh nội tâm (intrapersonal intelligence). Chỉ số EQ phản ánh năm khả năng cơ bản:
Khả năng am hiểu bản thân:
Đây là khả năng nhận biết sâu sắc về những điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, cá tính và trực giác của chính mình.
Khả năng kiểm soát bản thân:
Yếu tố này bao gồm khả năng điều chỉnh cảm xúc và hành vi, tự giải tỏa cảm xúc tiêu cực và xử lý mâu thuẫn nội tâm.
Đọc thêm: Mất Kiểm Soát Cảm Xúc Là Gì? Dấu Hiệu Và Giải Pháp
Khả năng tự tạo động lực:
Khả năng này giúp cá nhân tự động viên bản thân để vượt qua khó khăn và đạt được mục tiêu đã đặt ra.
Khả năng cảm thông:
Đây là khả năng hiểu và đồng cảm với cảm xúc, nhu cầu, hoàn cảnh và quan tâm của người khác.
Kỹ năng xã giao:
Kỹ năng này bao gồm khả năng gây cảm tình, thuyết phục, đàm phán, giải quyết mâu thuẫn và động viên người khác.
Đọc thêm: Kỹ năng giao tiếp là gì? Cách cải thiện kỹ năng giao tiếp?
Đặc Điểm của Người Có EQ Thấp
Những người có IQ cao không nhất thiết sẽ có EQ cao, và ngược lại. Người có EQ thấp thường thể hiện một số đặc điểm sau:
Khó kiểm soát cảm xúc và dễ bị cảm xúc chi phối:
Họ thường có cảm xúc thay đổi bất thường và dễ bị chi phối bởi cảm xúc, dẫn đến hành động và quyết định thiếu lý trí. Họ có xu hướng khuếch đại cảm xúc tiêu cực và có hành động tiêu cực tương ứng như khóc lóc, gào thét khi gặp khó khăn.
Dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh:
Những người này thường thiếu khả năng dự đoán tình huống và chuẩn bị tâm lý, dễ mất bình tĩnh và hành động cảm tính trong các tình huống không mong muốn. Họ dễ bị cuốn vào các tranh cãi vô bổ và phụ thuộc nhiều vào cảm xúc và hành vi của người khác, dễ tìm đến chất kích thích để giải quyết vấn đề.
Khả năng quản lý công việc kém:
Họ thiếu sự kiên nhẫn và kỷ luật trong công việc, quyết định dựa vào cảm xúc hơn là kế hoạch cụ thể. Khi thất bại, họ thường đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác thay vì tự trách mình và rút kinh nghiệm. Họ cũng gặp khó khăn trong việc phối hợp hiệu quả với các thành viên trong nhóm.
Khả năng thiết lập và duy trì mối quan hệ xã hội kém:
Những người này thường có xu hướng bài xích và ghét bỏ những gì không quen thuộc, dẫn đến các mối quan hệ xã giao đơn điệu và căng thẳng. Họ có thể dễ dàng bị lợi dụng và thường không cân nhắc cảm xúc của người khác, làm cho mối quan hệ trở nên căng thẳng và dễ bị rạn nứt.
Đặc Điểm của Người Có EQ Cao
Người có chỉ số EQ cao thể hiện những đặc điểm tích cực sau:
Khả năng định nghĩa và quản lý cảm xúc hiệu quả:
Khả năng của người sở hữu EQ cao là biết nhận định, kiểm soát tốt cảm xúc của mình và mọi người xung quanh. Nhờ vào khả năng quản lý tốt cảm xúc nên người có EQ cao có đời sống rất lạc quan và chịu được áp lực cực kì tốt
Khả năng nhận diện cảm xúc của người khác chính xác:
Họ rất nhạy bén trong việc nhận diện cảm xúc của người khác thông qua hành vi, và ngôn ngữ cơ thể, từ đó điều chỉnh cảm xúc và hành động của mình cho phù hợp nhằm đạt được hiệu quả giao tiếp tối ưu và tránh xung đột.
Kỳ vọng và yêu cầu hợp lý:
Họ hiểu rõ giới hạn của bản thân và người khác, đặt ra yêu cầu hợp lý và không bị lôi kéo vào những rắc rối không cần thiết. Khi gặp khó khăn, họ tập trung tìm kiếm nguyên nhân và cách khắc phục thay vì đau khổ hay đổ lỗi.
Tinh thần trách nhiệm và hiệu quả công việc cao:
Họ biết cách nhận và hoàn thành trách nhiệm một cách tốt nhất, không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay người khác. Họ cũng có khả năng quản lý thời gian và công việc hiệu quả, giữ cho bản thân giữ cân bằng và không để yếu tố ngoại cảnh tác động quá lớn.
Khả năng yêu thương và tôn trọng bản thân:
Họ duy trì trạng thái tinh thần cân bằng và không để yếu tố ngoại cảnh tác động quá lớn. Họ thiết lập và duy trì các mối quan hệ tích cực và tránh xa các mối quan hệ tiêu cực.
Đời sống tinh thần phong phú và lành mạnh:
Họ thường chọn những hoạt động lành mạnh như thể thao, đọc sách, và thư giãn để giữ gìn sức khỏe tinh thần, thay vì lạm dụng chất kích thích hay tham gia vào các hoạt động không lành mạnh.
Khả năng tạo cảm giác an toàn và tin tưởng cho người khác:
Họ là những người lắng nghe, chia sẻ và đưa ra lời khuyên hợp lý mà không có yêu cầu quá đáng. Họ luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho người khác trong những lúc khó khăn.
Khả năng động viên và tạo cảm hứng:
Họ đưa ra các thách thức hợp lý và khơi gợi tiềm năng của người khác. Họ không đổ lỗi khi gặp thất bại mà động viên, khích lệ và phân tích để giúp người khác học hỏi và phát triển. Họ là những nhà lãnh đạo tuyệt vời trong việc tạo động lực và sự tin tưởng từ người khác.
Đọc thêm: Thuyết Tam Giác Tình Yêu Của Sternberg Và 7 Loại Tình Yêu
Nguồn: