Bạo lực ngôn từ không chỉ giới hạn trong những lời nói cay nghiệt, mỉa mai hay đe dọa. Nó còn là hành vi tấn công tinh thần, gây tổn thương sâu sắc cho nạn nhân. Bài viết này sẽ đi sâu vào khái niệm, nguyên nhân và hậu quả của bạo lực ngôn từ dựa trên nền tảng khoa học.
Bạo lực ngôn từ là gì?
Bạo lực ngôn từ là việc sử dụng ngôn ngữ một cách thái quá nhằm đe dọa, xúc phạm, hạ thấp giá trị của người khác, dẫn đến tổn thương tâm lý, cảm giác thiếu an toàn, mất lòng tin, và suy giảm lòng tự trọng.
Các hình thức của bạo lực ngôn từ
Đổ lỗi
Khiến bạn cảm thấy rằng bạn đã làm điều gì đó sai trái và bạn phải gánh chịu hậu quả.
Chỉ trích
Dùng ngôn từ phán xét, chỉ trích gay gắt, không mang tính xây dựng và cố tình gây tổn thương.
Làm nhục
Xúc phạm, hạ nhục, coi thường và làm bạn cảm thấy xấu hổ, dù là ở chốn riêng tư hay nơi công cộng.
Đe dọa
Đưa ra những lời nói nhằm đe dọa, khiến bạn sợ hãi và điều khiển bạn bằng nỗi sợ đó.
Gaslighting
Khiến bạn nghi ngờ nhận thức và khả năng của bản thân; còn được gọi là thao túng tâm lý.
Đọc thêm: Bạn Có Đang Bị Thao Túng Tâm Lý Trong Tình Yêu?
Nguyên nhân của bạo lực ngôn từ
Nguyên nhân của bạo lực ngôn từ khá phức tạp và khó xác định ngay lập tức. Tuy nhiên, các chuyên gia đã xác định một số yếu tố có thể là nguyên nhân tiền đề dẫn đến việc cá nhân sử dụng bạo lực trong các mối quan hệ:
Vấn đề tâm lý và cảm xúc
Những người có xu hướng sử dụng bạo lực ngôn từ thường gặp phải các vấn đề tâm lý như cảm giác tự ti, tức giận, lo lắng hoặc căng thẳng không kiểm soát được. Họ có thể trút những cảm xúc này lên người khác qua lời nói.
Môi trường gia đình
Sống trong gia đình thiếu tình yêu thương và sự hỗ trợ có thể khiến cá nhân cảm thấy thiếu hụt, tức giận và thù oán.
Yếu tố xã hội và văn hóa
Lớn lên trong một xã hội có văn hóa xem nhẹ các vấn nạn như bạo lực học đường và bạo lực ngôn từ, có thể góp phần vào việc sử dụng bạo lực.
Yếu tố cá nhân
Các cá nhân thường xuyên lạm dụng rượu bia và chất kích thích dễ bị kích động, có hành vi liều lĩnh và sử dụng bạo lực.
Biểu hiện của bạo lực ngôn từ
Bạo lực ngôn từ không nhất thiết phải là la hét, quát tháo, tức giận hay hung hăng; nó có thể ẩn náu dưới vỏ bọc của sự quan tâm và chăm sóc hàng ngày. Ngoài ra, nó cũng có thể được thể hiện qua văn bản, tin nhắn hoặc bất kỳ hình thức trực tuyến nào.
Theo các chuyên gia trên Trang thông tin Sở Y tế và Dịch vụ dân sinh Hoa Kỳ – OASH, một số dấu hiệu có thể nhận biết bao gồm:
- Buộc tội bạn vô cớ, nhiều lần
- Bác bỏ ý kiến của bạn đến mức bạn tự nghi ngờ bản thân
- Đe dọa sẽ làm hại hoặc rời bỏ bạn nếu bạn làm họ buồn lòng
- Thốt ra những lời nói làm tổn thương và hạ thấp giá trị của bạn
- Chế nhạo bạn, khiến bạn mất động lực, cho rằng bạn không xứng đáng
- Kiểm soát bạn bằng cách luôn hỏi bạn ở đâu, làm gì, đi với ai, và thậm chí yêu cầu bạn cung cấp thông tin cá nhân như tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng
Hậu quả của bạo lực ngôn từ
Hậu quả của bạo lực ngôn từ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, sức khỏe tinh thần và thể chất của nạn nhân. Giống như các vấn nạn lạm dụng hoặc bắt nạt khác, hậu quả của bạo lực ngôn từ không chỉ ảnh hưởng trong thời gian ngắn mà còn kéo dài rất lâu sau đó. Những hậu quả bao gồm:
- Trầm cảm
- Căng thẳng mạn tính
- Giảm lòng tự trọng
- Lạm dụng chất kích thích
- Rút lui và trở nên sợ xã hội
- Tăng nguy cơ muốn tự tử
- Cảm thấy xấu hổ, tội lỗi và tuyệt vọng
- Nguy cơ mắc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)
Đọc thêm: Trầm Cảm: Dấu Hiệu, Nguyên Nhân và Phương Pháp Điều Trị
Phương pháp thoát khỏi bạo lực ngôn từ
Nhận biết các dấu hiệu và chấp nhận rằng bạn đang bị mắc kẹt là bước đầu tiên để thoát khỏi tình trạng này. Dưới đây là những khuyến nghị từ các chuyên gia tâm lý để giúp bạn thoát khỏi tình huống này.
Xác định các dấu hiệu
Các chuyên gia khuyến cáo bạn nên xem xét liệu mình có đang trải qua tình trạng này hay không. Bạn có thể tự hỏi và trả lời các câu hỏi sau:
- Mối quan hệ hiện tại của tôi như thế nào?
- Tôi có thể đối phó với tình huống hiện tại ra sao?
- Cảm xúc của tôi là gì khi ở trong mối quan hệ này?
- Trên thang điểm từ 0 đến 10, mức độ đau khổ của tôi là bao nhiêu?
- Tôi cảm thấy đau ở đâu trên cơ thể?
Sau khi trả lời những câu hỏi này, bạn sẽ hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại. Một kỹ năng quan trọng mà bạn cần phát triển là khả năng tự nhận thức – Self-awareness.
Thiết lập ranh giới
Nếu bạn nghi ngờ mình đang ở cùng một người có hành vi bạo hành, hãy kiên quyết thông báo cho họ rằng: “Bạn không được nặng lời, chỉ trích, phán xét hoặc làm tôi cảm thấy xấu hổ thêm một lần nào nữa, nếu không tôi sẽ…(đưa ra hành động bạn sẽ thực hiện) nếu bạn tiếp tục đối xử với tôi như vậy”. Bạn có thể báo cho gia đình, người thân hoặc bất kỳ ai có thẩm quyền can thiệp.
Giảm tiếp xúc
Nếu tình hình không cải thiện, hãy tránh xa họ, cả về mặt tiếp xúc trực tiếp lẫn qua các phương tiện liên lạc khác. Chỉ khi giữ khoảng cách, bạn mới có thời gian suy nghĩ và đánh giá lại mối quan hệ một cách khách quan.
Trong một số trường hợp, người gây hại có thể tiếp tục đe dọa bạn nếu bạn cắt đứt liên lạc. Khi đó, hãy tìm sự hỗ trợ từ gia đình và các cơ quan có thẩm quyền.
Đọc thêm: Bạo Lực Ngôn Từ: Vũ Khí Vô Hình Tại Nơi Làm Việc
Nguồn: