Tích cực độc hại (Toxic Positivity) là khi bạn bị thúc ép phải luôn giữ thái độ lạc quan, dù bên trong đang trải qua những cảm xúc khó khăn và áp lực chưa được giải quyết. Bạn có thể đã nghe câu “Hãy tích cực lên!” sau những trải nghiệm đau buồn, nhưng thay vì giúp đỡ, nó lại khiến bạn cảm thấy bối rối và cô đơn.
Trên thực tế, sự tích cực không phải lúc nào cũng có ích. Cố gắng tỏ ra lạc quan khi cảm xúc bên trong không như vậy có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Điều này được gọi là “tích cực độc hại”.
Tích cực độc hại là gì?
Tích cực độc hại (Toxic Positivity) là việc quá tập trung vào việc nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực và bỏ qua những cảm xúc khác. Điều này dẫn đến sự từ chối, coi thường và không công nhận những cảm xúc và trải nghiệm thực của con người.
Trong cuộc sống hàng ngày, tích cực độc hại thể hiện qua:
- Người lớn nói “Bây giờ là thời của các bạn rồi, thời của tôi…” mỗi khi bạn chia sẻ về áp lực của mình.
- Lời nhận xét “Hãy luôn nhìn vào mặt tích cực” mỗi khi bạn gặp vấn đề.
- Bạn tự thuyết phục mình rằng “Mọi chuyện sẽ ổn thôi”, nhưng lại không biết làm thế nào để đạt được điều đó.
Khi nào tư duy tích cực trở thành tích cực độc hại?
Suy nghĩ tích cực thường mang lại niềm tin và hy vọng trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, tích cực độc hại xuất hiện khi một người:
- Giấu giếm cảm xúc thật của mình.
- Cố gắng chịu đựng những điều mà họ không thích bằng cách lờ đi những cảm xúc khó chịu.
- Phủ nhận trải nghiệm tiêu cực của người khác bằng những lời tích cực.
- Cố gắng đưa ra quan điểm của mình thay vì thấu hiểu cảm xúc của người khác.
- Hạ thấp người khác khi họ có những cảm xúc không tích cực.
- Loại bỏ những điều phiền muộn bằng suy nghĩ “Mọi thứ vốn dĩ là như vậy!”.
- Cảm thấy tự tội vì cảm xúc tiêu cực của bản thân như giận dữ, xấu hổ, thất vọng, và các loại cảm xúc khác.
Những hành vi trên không chỉ phủ nhận cảm xúc thật mà còn khiến người trong cuộc rơi vào trạng thái tích cực độc hại kéo dài.
Đọc thêm: Toxic Positivity – Khi Sự Tích Cực Trở Thành Một Gánh Nặng
Tác dụng phụ của việc luôn suy nghĩ tích cực là gì?
Hình thành cảm xúc thứ cấp
Cảm xúc thứ cấp là phản ứng của bạn đối với cảm xúc chính của mình. Ví dụ, sau khi chia tay bạn có thể cảm thấy buồn bã (cảm xúc), và sau đó bạn cảm thấy xấu hổ vì điều đó (cảm xúc thứ cấp). Tự đánh giá bản thân vì những cảm xúc này có thể dẫn đến những cảm xúc thứ cấp mạnh mẽ hơn như xấu hổ, đau khổ, thất vọng, và lo âu, làm mất tập trung khỏi việc giải quyết vấn đề hiện tại và làm mất lòng tự tin.
Tăng mức độ của cảm xúc tiêu cực
Sự tích cực độc hại thực chất là cách mà bạn từ chối những cảm xúc không thoải mái bên trong. Khi từ chối những cảm xúc này, chúng có thể trở nên lớn hơn vì chúng không được xử lý.
Đánh mất thông tin quan trọng
Cảm xúc là một nguồn thông tin quan trọng, giúp bạn nhận biết điều gì đang diễn ra và cảm xúc của bản thân về sự kiện đó. Tích cực độc hại khiến bạn bỏ qua nhũng tín hiệu cảm xúc quan trọng, tương tự như việc vượt đèn đỏ — bạn thiếu dữ liệu để đưa ra quyết định đúng đắn.
Khó kết nối với người khác
Khi từ chối cảm xúc của mình, chúng ta dần mất kết nối với bản thân và cả với người khác. Tích cực độc hại làm tăng khoảng cách trong các mối quan hệ, vì người khác không cảm nhận được sự chân thật từ bạn, mà chỉ là một “vỏ bọc” mà bạn tạo ra cho bản thân rằng mọi thứ đều ổn và không cần giúp đỡ.
Ảnh hưởng đến động lực
Luôn suy nghĩ tích cực có thể ngăn cản bạn đạt được mục tiêu của mình. Nghiên cứu cho thấy những người chỉ mơ mộng về tương lai tươi sáng thường có ít động lực hơn để biến ước mơ thành hiện thực, vì họ đã cảm thấy như đã hoàn thành điều đó chỉ bởi viễn cảnh tích cực đã tồn tại trong đầu họ.
Để tránh bẫy của tích cực độc hại, có một số cách bạn có thể áp dụng:
Chấp nhận cảm xúc của bản thân và người khác
Hãy cho phép mình và cả người khác có thể trải nghiệm và biểu đạt mọi loại cảm xúc, bao gồm cả những cảm xúc tiêu cực. Điều này giúp giảm bớt áp lực tự gây ra từ sự tích cực độc hại và khôi phục lại sự cân bằng cảm xúc.
Đọc thêm: Positive Stress – Cách Biến Căng Thẳng Tiêu Cực Thành Động Lực
Giữ một thái độ cân bằng
Thay vì lạm dụng tư duy tích cực, hãy cân bằng giữa suy nghĩ tích cực và thực tế. Điều này giúp bạn nhận ra rằng không phải mọi tình huống đều có thể được giải quyết bằng cách suy nghĩ tích cực, và rằng việc thừa nhận và giải quyết cảm xúc khác nhau là hợp lý.
Học cách đối phó với cảm xúc khó chịu
Thay vì từ chối hoặc che giấu cảm xúc khó chịu, hãy học cách xử lý chúng một cách khéo léo. Điều này bao gồm việc thực hành kỹ năng tự chăm sóc bản thân và tìm cách giải quyết vấn đề một cách hiệu quả hơn.
Xây dựng mối quan hệ hỗ trợ
Tìm người bạn tin cậy hoặc nhà tâm lý học để chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ của bạn. Việc có một người lắng nghe và cung cấp hỗ trợ có thể giúp bạn giải tỏa và giảm bớt áp lực tích cực độc hại.
Đặt mục tiêu khách quan và linh hoạt
Thay vì tập trung quá nhiều vào mục tiêu hoặc kết quả cụ thể, hãy xem xét các mục tiêu linh hoạt và có thể thay đổi. Điều này giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn với những thay đổi và khó khăn trong quá trình đạt được mục tiêu.
Bằng cách thực hiện những điều này, bạn có thể tránh được các tác dụng phụ của tích cực độc hại và duy trì một sự cân bằng cảm xúc và tư duy tích cực hơn trong cuộc sống hàng ngày.
Đọc thêm: 7 Bí Quyết Giải Tỏa Stress Giúp Cân Bằng Cuộc Sống
Nguồn: